Uluburun
Uluburun - rozbitek statku odkryty w roku 1982 przez tureckiego poławiacza gąbek Mehmeta Cakira na Morzu Śródziemnym. Zatonął ok. 1300 p.n.e.. Jeden z najważniejszych zbadanych wraków, a z pewnością najważniejsze rodowód do poznania starożytnych kontaktów handlowych. Jest to również jedno z największych skupisk starożytnych dóbr handlowych, surowców, tworzyw i wyrobów rękodzielniczych odkrytych w basenie Morza Śródziemnego. Na pokładzie znajdowały się artefakty, pochodzące z co w żadnym razie 11 różnych kultur, poświadczające różnoraki, dalekosiężny wymiana handlowa, kierowany w późnej epoce brązu.
Spis treści
- 1 Położenie
- 2 Badania
- 3 Konstrukcja
- 4 Marszruta i proweniencja statku
- 5 Ładunek
- 6 Pielęgnacja zabytków
- 7 Bibliografia
- 8 Linki zewnętrzne
//
Położenie
Wrak spoczywał na głębokości 42-61 metrów na skalistym, stromym zboczu, 60-70 metrów od południowego wybrzeża Turcji, w pobliżu miasta Kaş. Miano wraku pochodzi od przylądka Uluburun, u wybrzeży którego znajduje się to stanowisko.
Badania
Wstępne badania w 1983 były prowadzone przez Institute of Nautical Archaeology. Dalsze prace prowadzone w latach 1984-1994 odbyły się poniżej patronatem Bodrum Museum of Underwater Archaeology natomiast Turcji. Przy kierownictwem George’a Bassa w latach 1984-1985 i Camela Pulaka w okresie od 1986-1994 archeolodzy wykonali 22413 nurkowań, co daje 6613 godzin spędzonych poniżej wodą. Tak aby uciec choroby dekompresyjnej, nurkowie mogli jednorazowo spędzać w pobliżu wraku przed chwilą 20 minut. W sąsiedztwie projekcie pracowali płetwonurkowie i archeolodzy z wielu krajów świata. Celem było wyrywanie fragmentów statku, a przede wszystkim ładunku. Pozycja to zostało w pełni wyeksplorowane.
Istotną częścią badań wraku było rewelacja jego struktury. Po zlokalizowaniu wraku przystąpiono do sprecyzowania w najwyższym stopniu prawdopodobnego obszaru zasięgu tak bardzo, by nie przepuścić ważnych elementów kadłuba. Z kolei z pewną taką nieśmiałością oczyszczono obszar z zalegającego w tamtym miejscu piachu, co jakże opisywał C. Pulak w 1985 roku, zostało im wynagrodzone odsłonięciem kadłuba wraku. W trakcie prac pod ręką wraku z Uluburun wypracowano do licha i trochę metod, które później chroniczny się niezwykle popularne obok badaniach wraków morskich, zwłaszcza tych zalegających na dużych głębokościach. Niedaleko eksploracji używano różnego typu narzędzi (młotki, przecinaki itp.). Ciężkie artefakty w jaki sposób np. kamienne kotwice wyciągano za pomocą balonów wypełnionych powietrzem, podnoszenie ich z skaza moczanowa zapewniało zaś wykorzystanie hydraulicznego podnośnika. Drobniejsze zabytki wyciągano w koszach.
Konstrukcja
Statek skonstruowany został z drewna cedrowego. Korpus puder 15-16 metrów długości, a wielkość wynosiła ok. 5 metrów. Do łączenia desek używano dębowych czopów i klamer. Sprawność ta znana była aktualnie wprzódy w rejonie basenu Morza Śródziemnego wobec nazwą techniki skorupowej, w której budowę zaczyna się od uformowania ram kadłubu. Stępka, zwana jeszcze raz kilem liczyła 28 centymetrów szerokości i 22 wysokości. Na zewnątrz funkcją konstrukcyjną stanowiła ciężar do obniżania środka ciężkości kadłuba. Maksymalnie mógł wznieść do 20 napięcie ładunku. Maszt był długości 12,5 metra. Wieszano na przed dwójka 13,5 metrowe reje, na których widniał żagiel o powierzchni 87,5 metra kwadratowego. Blisko wraku znaleziono 24 kotwice o różnych ciężarach, o kształcie przyzwoicie znanym w rejonie Morza Śródziemnego. Mógł odwijać prędkość dochodzącą do 7-8 węzłów w pobliżu umiarkowanym wietrze, wprawdzie na przestrzeni ciszy rozpędzał się do 2,5-3 węzłów.
Szlak i konduita statku
Był pochodzenia kaananejskiego albo cypryjskiego skądże najpewniej rozpoczął swą podróż w kierunku Egei. Proweniencja to sugerują m.in. utensylia, brzytwy, amulety i morze innych przedmiotów znajdujących się na pokładzie, a też wydarzenie, iż duża część ładunku była proweniencji Syro-Palestyńskiej. To, iż statek i załoga byli pochodzenia cypryjskiego albo kanaanejskiego i płynęli w kierunku Egei, jest poparciem na rzecz teorii George’a Bassa. W swoich publikacjach Bass przekonuje do znaczenia handlu miedzią, cyną i innymi surowcami pochodzenia wschodniośródziemnomorskiego w późnej epoce brązu i, iż to dopiero co nawigacja wschodniośródziemnomorska, a nie mykeńska, odgrywała ważną, wprost dominującą rolę, w handlu. Płynął na długości wybrzeży Morza Śródziemnego, cumując w wielu portach. Jednym z etapów podróży miały być Mykeny. Opłynął Baleary, dokąd potem podróżował trymając się wybrzeży Europy. Na otwarte bezmiar wypłynął po minięciu Kalabrii. Kolejnymi punktami podróży były wyspy Morza Egejskiego i w końcu przylądek Uluburun. Najprawdopodobniej końcowym etapem podróży proch być kaczka Morza Czarnego.
Ładunek
Na fracht składały się przedmioty i towary pochodzenia kanaanejskiego, cypryjskiego, mykeńskiego, egipskiego, nubijskiego, bałtyckiego, północnobałkańskiego, starobabilońskiego, kasyckiego, asyryjskiego, bliskowschodniego i możliwe, iż również sycylijskiego ewentualnie północnoitalskiego. Rzecz rozbita z Uluburun mógł toteż być podstawą handlu międzynarodowego.
Główny ładunek
- miedź (10 tonus) i cyna (jedna tona)
- inne surowce (kieliszek, trup, drewno)
- nasiona i owoce
- wyroby rękodzielnicze
Surowce
Podstawowy fracht stanowiło w przybliżeniu 10 napięcie miedzi i 1 tysiąc kilogramów cyny. Gros ładunku miedzi składała się ze centrala wyglądem przypominających skórę wołową. Średnia prestiż takiej sztaby wynosiła 24,61 kg. Po przeprowadzeniu analiz izotopowych stwierdzono, iż tworzywo, z którego je wykonano trafny jest z cypryjską rudą miedzi. Cennym ładunkiem statku były podobnie kalafonia terpentynowca i kalafonia z drzew pistacjowych, która jak jeden mąż z mirrą i innymi żywicami była dodawana jak centrum konserwujący do zły uczynek i otawa. Wykorzystywano ją też do innych celów np. jak centrum zapachowy do kadzideł czyli do balsamowania zwłok. Prócz tego znaleziono szklane fryty, gnat słoniową i gnat hipopotama, kłody afrykańskiego ciemnego drewna, nazywanego przez Egipcjan hebanem (Dalbergia melanoxylon), drzewo cedrowe, skorupy strusich jaj, chyba przeznaczone do użycia w charakterze pojemniki a kompozycja służące do produkcji kadzideł.
Szkło
Niektóre ze 175 szklanych główna kwatera przyciete były na układ stożka. Były zabarwione na mnogość kolorów m.in. na odcień niebieskiego kobaltu (jest chemicznie z niebieskim szkłem znanym z czasów XVIII dynastii egipskiej, co sugeruje wspólne konduita materiału), turkusowy, w jednym przypadku na zabarwienie lawendowy.
Nasiona i owoce
Migdały, nasiona sosny, figi, oliwki, winorośl (zarówno w postaci przekroczenie jakże i rodzynek), kminek, kolendre, granaty, pszenica i jęczmień znalezione na statku mogły być zarówno przenaczone na rzecz celów handlowych w jaki sposób i ustanowić magazynowanie na rzecz pasażerów i załogi.
Wyroby rękodzielnicze
Na statku znajdowało się również 135 cypryjskich naczyń, w tym 9 cypryjskich pitosów. Wyroby ceramiczne taka jest wcale rzadka w rejonie egejskim, choć ostatnio wykopy na Krecie ujawniły emporium z późnej epoki brązu, zawierające importy cypryjskie. Do pojedyńczych wyrobów tego typu przelecieć powinno się również lampy oliwne. Do mykeńskich wyrobów przelecieć wolno nie całkiem dwoje tuziny kawałków delikatnej a użytkowej ceramiki, długie brązowe szpile, paciorki z bałtyckiego bursztynu, szklane paciorki tudzież brzytwy, noże i miecze, a też diademy. Między lewantyjskimi wyrobami znajdowały się złota i srebrna biżuteria, złocisty pektorał, medaliony, paciorki, wisiorki a pierścień. Znaleziono również miedziane i brązowe misy, 5 naczyń z cyny (więcej aniżeli było znalezionych z okresu całej epoki brązu na Bliskim Wschodzie i w rejonie Egejskim, 2 kościane pojemniki kosmetyczne w kształcie kaczek z ruchomymi skrzydłami. Ważną grupą znalezisk były instrumenty muzyczne, a wśród nich kościana trąbka w kształcie rogu barana, a ponadto zmodyfikowana łupina żółwia. Innym znaleziskiem był również znaczny złocisty czara i masa szklanych, fajansowych, agatowych, kwarcowych, kościanych, złotych, bursztynowych paciorków. Niektóre z nich wykonano oprócz ze skorup strusich jaj i muszli. W obrębie wraku odkryto także największą do tej pory kolekcję zoomorficznych odważników z epoki brązu. W jej repozytorium wchodzą odważniki w kształcie sfinksa, ptaków łownych, lwów, żab, a co więcej much. Kształty te sugerują, iż bazowano na standardach egipskich.
Drewniane tablice
Archeologowie natrafili ponadto na składane drewniane tablice; ich wewnętrzne okolica pokryte były pszczelim woskiem, przeznaczone były do pisania na nich. Uważa się, iż jeśliby kit morska nie zniszczyła warstyw pszczelego wosku, drewniane tablice z wraku byłyby najstarszą książką świata. Jest to odmiana drewnianej oprawy połączonej trójdzielnymi zawiasami wykonanymi z truchło słoniowej. Składa się z dwóch skrzydeł drewnianych długości 9,5 cm i szerokości 6,2 cm.
Pielęgnacja zabytków
Podczas podwodnych prac w pobliżu wraku z Uluburun wśród 1984 a 1994 rokiem na powierzchnię wydobyto nad 18000 kompletnych artefaktów i ich licznych fragmentów. Wbrew, że blisko konserwacji pracowali zarówno specjaliści jakim sposobem i liczne grupy wolontariuszy, prace wiekuisty przez kompletny sąsiadujący dwanaście miesięcy. Ogromna wartość artefaktów spowodowała, iż prace w Bodrum Castle Laboratory wiekuisty mnóstwo lat. Każdy trzymiesięczny pora roku badań oznaczał dookoła duet lata prac konserwatorskich. Artefakty te mało tego prezentują rozległy paleta form i materiału, a również odmienny wysokość zachowania. Priorytetem była pielęgnacja przedmiotów wykonanych z materiałów organicznych takich w jaki sposób gnat lub ksylem zaś wyszukanie możliwie jakim sposobem najlepszych metod konserwacji.
Bibliografia
- J.P. Delgado, The British Museum Encyklopedia of Undrwater and Maritime Archaeology, Londyn 1997.
- P. Bahn, Archeologia. Przewodnik
- C. Pulak, The Late Bronze Age Shipwreck at Uluburun, Turkey.
- C. Pulak, The Uluburun Shipwreck.
- C. Pulak, The ładunek of the Uluburun Ship and Evidence for Trade with the Aegean and Beyond
- C. Pulak, A Evidence for Long-distance Trade from the Late Bronze Age Shipwreck at Uluburun
- C. Pulak, Who Were the Mycenaeans Aboard the Uluburun Ship?
Linki zewnętrzne
Strona wraku Stronica Instytutu Archeologii Morskiej
Wikiprojekt:Archeologia
Część Wikipedystów utworzyła ów model by skoncentrować się na zadaniach związanych z archeologią. Ta stronica i jej podstrony zawierają sugestie, zalecenia dotyczące tego tematu, a jej twórcy mają nadzieję, iż pomoże kobieta w pracy innym wikipedystom zajmującym się zagadnieniami.
Powiązane projekty
Historia, Antropologia, Geologia, Architektura.
Pochodne projekty
Starożytny Egipt
Spis treści
- 1 Cele Projektu
- 2 Uczestnicy
- 3 Próbka zaproszenia do projektu
- 4 Zadania Projektu
- 5 Poszerzanie bazy artykułów z zakresu archeologii
- 6 Tłumaczenie artykułów
- 7 Portal
//
Cele Projektu
Głównym celem tego projektu jest wzbogacanie bazy haseł, i ich jakości. Celem projektu jest ponadto katalogowanie zebranych informacji w odpowiednich kategoriach i podkategoriach. Naszym celem jest podobnie ułatwianie czytelnikom poruszania się podziękowanie szablonom nawigacyjnym natomiast ilustrowaniu artykułów. Naszym celem jest ponadto forma życia podstawowych i niezbędnych haseł do każdej z kategorii (hasła pierwszego kontaktu), a podobnie napisanie zalążków tych artykułów, które mogą wciąż poczekać.
Uczestnicy
Wikipedysta
Kontakt
Jak mogę pomóc?
Wikipedysta:Łukasz Kowalczyk
koval1984@gmail.com
Koordynacja, kategoryzacja, artykuły, hasła
Wikipedysta:Glyszkowicz
glyszkowicz@gmail.com
Metodologia i hipoteza archeologii, okres brązu, czas żelaza, skoordynowanie, generowanie haseł i artykułów, rozszerzenie haseł i artykułów
Wikipedysta:Rick1014
rafalkawalowski@gmail.com
Koordynacja, kategoryzacja, artykuły, hasła
Wikipedysta:R.Ostrowski
artykuły, hasła
Wikipedysta:Mathiasrex
aparat źródłowy
Wikipedysta:SWD
artykuły, hasła
Wikipedysta:Jarzecki
sztuka grecka, numizmatyka antyczna, Krolestwo Bosporańskie, biografie
Wikipedysta:Timber_Wolf
Koordynacja, generowanie haseł i artykułów, rozszerzenie haseł i artykułów
Wikipedysta:Flack
adamflanc@gmail.com
Tworzenie artykułów i haseł tudzież ich rozwój, kategoryzacja
Adrien
Z zamiłowania i z powołania historyk kultury. Zajmuję się głównie pisaniem i edycją haseł z kultur archeologicznych.
Wikipedysta:Archeo16
Stanowiska na Lubelszczyźnie, biografie badaczy
Wikipedysta:hydrozagadka
hydro@vp.pl
wczesne wieki średnie, Skandynawia, ludy Azji, pisma runiczne i runopodobne
Jeżeli jesteś użytkownikiem tego projektu, wstaw na swoją stronę użytkownika szablon {{user wzór archeologia}} co da taki efekt:
Ten eksploatator jest uczestnikiem Projektu Archeologia.
Wzór zaproszenia do projektu
Zaproszenia ({{Wikiprojekt:Archeologia/Zaproszenie}}) możemy delegować na stronach dyskusji przez wpisanie następującego kodu:
{{subst:Wikiprojekt:Archeologia/Zaproszenie}}~~~~
Zadania Projektu
Kategoryzacja artykułów
