Mumia księżniczki perskiej
Farawahar- przenośnia zaratusztrianizmu zdobiący trumnę księżniczki perskiej
Księżniczka perska ewentualnie mumia perska - zmumifikowane zwłoki domniemanej perskiej księżniczki odkryte w pakistańskim Beludżystanie w październiku 2000 roku. Po ogromnym rozgłosie medialnym, kto nadano znalezisku, w wyniku dalszych badań mumia okazała się archeologicznym fałszerstwem, w którym posłużono się najprawdopodobniej ciałem ofiary współczesnego morderstwa.
Spis treści
//
Odkrycie
Mumia perska została odkryta 19 października 2000 w następstwie doniesienia otrzymanego przez stosowne pakistańskie władze, że pewien Ali Akbar posiada kasety wideo z nagraniem mumii przeznaczonej do nielegalnej sprzedaży na czarnym rynku. Akbar doprowadził policję do domu przywódcy plemiennego Waliego Mohammeda Reekiego w beludżystańskim Kharanie, w pobliżu granicy z Afganistanem. Reeki opowiedział funkcjonariuszom, iż otrzymał zwłoki od Irańczyka nazwiskiem Szarif Szah Bakhi, kto podobno odnalazł je po trzęsieniu ziemi w Kwecie. Mumię zamierzano sprzedać na czarnym rynku starożytnych zabytków za równowartość 11 do 30 milionów dolarów. Akbar i Reeki zostali oskarżeni o pogwałcenie przepisów o ochronie zabytków, co jest przestępstwem zagrożonym w Pakistanie karą pozbawienia wolności do lat dziesięciu.
Identyfikacja
26 października 2000 roku na planowo zwołanej konferencji prasowej pakistański archeolog dr Ahmad Hasan Dani z Uniwersytetu Quaid-i-Azam w Islamabadzie ogłosił, iż mumia najprawdopodobniej jest ciałem kobiety z królewskiego rodu, pochodzącym z naokoło 600 roku p.n.e.
Zwłoki zostały zabalsamowane w podejście specyficzny na rzecz starożytnego Egiptu i pochowane w złoconej, drewnianej trumnie z inskrypcją w piśmie klinowym wyrytą do wewnątrz kamiennego sarkofagu. Trumna ozdobiona była dużym, rzeźbionym wyobrażeniem farawaharu - uskrzydlonego dysku będącego jednym z najważniejszych symboli religijnych zaratusztrianizmu. Mumia spoczywała na warstwie mieszaniny wosku i miodu, przykryta kamienną płytą. Na jej skroniach umieszczona była złota fermata. Tekst na napierśniku głosiła, że było to kości względnie nieco znanej Rodugune, córki władcy perskiego Kserksesa I, członkini królewskiego rodu Achemenidów (Jam jest córką Wielkiego Króla Kserksesa. Jam jest Rodugune, alternatywna edycja tłumaczenia: Jam jest Ruduamna bądź Rudumna).
Archeolodzy wysunęli podejrzenie, iż płeć słaba ta mogła być egipską księżniczką, którą poślubił perski książę, albo także córką króla perskiego Cyrusa Wielkiego z dynastii Achemenidów. Póty natomiast nie było dowodów na stosowanie w Persji mumifikacji, będącej praktyką pogrzebową charakterystyczną na rzecz cywilizacji egipskiej.
Spór o własność
Po ogłoszeniu odkrycia władze Iranu a Pakistanu rozpoczęły spór o kanon własności starożytnego ciała. Irańska Zrzeszenie Dziedzictwa Kulturalnego ogłosiła, iż mumia - jak pozostałości członkini perskiej rodziny królewskiej - musi stać się zwrócona Iranowi. Pakistański Departament Archeologii był chociaż zdania, iż ponieważ mumia została odkryta na terenie Beludżystanu, powinna pozostać w Pakistanie. Swoje żądania wysunęli również afgańscy Talibowie. Społeczność Kwety domagała się od policji ponownego sprowadzenia ciała do miasta.
Ostatecznie w listopadzie 2000 roku mumia została wystawiona na widok globalny w Muzeum Narodowym Pakistanu.
Wątpliwości
Informacje o odkryciu perskiej mumii zachÄ™ciÅ‚y amerykaÅ„skiego archeologa Oscara White’a MuscarellÄ™ do ujawnienia incydentu, do jakiego doszÅ‚o w marcu tamtego roku, jak proszek on okazjÄ™ przypatrzeć siÄ™ fotografie podobnej mumii. Amanollah Riggi, mediator pracujÄ…cy w imieniu niezidentyfikowanego pakistaÅ„skiego handlarza antykami, zwróciÅ‚ siÄ™ do niego przedstawiajÄ…c jej wÅ‚aÅ›cicieli w charakterze zaratusztriaÅ„skÄ… rodzinÄ™, która nabyÅ‚a truchÅ‚o kÄ™dyÅ› na wsi. Subiekt twierdziÅ‚ na podstawie inskrypcji klinowej na napierÅ›niku, że jest to padlina córki króla Kserksesa.
Tekst klinowaty na napierśniku zawierał część znajdującej się w zachodnim Iranie słynnej inskrypcji naskalnej z Behistunu. Tekst behistuńska powstała za rządów Dariusza Wielkiego - króla, którego zwierzchnictwo przypada na miesiączka późniejszy aniżeli Cyrusa. Podczas gdy pośrednik handlarza przesłał kawałek trumny żądany do datowania izotopowego, wykonane eksperyment wykazało, iż trumna liczy sobie maksimum 250 lat. Muscarella, podejrzewając fabrykacja, zerwał dotyk z handlarzem tudzież poinformował o incydencie Interpol i FBI.
Kiedy szef Instytutu Cywilizacji Azjatyckich w Islamabadzie dr Ahmad Hasan Dani poddał trumnę badaniu, doszedł do wniosku, iż nie jest płeć piękna tak bardzo stara jakże padło. Spodnia warstwa, na którym spoczywała mumia, liczył sobie jeżeli w ogóle 5 lat. Dani skontaktował się wówczas z Asmą Ibrahimem, kustoszem Muzeum Narodowego Pakistanu w Karaczi, kto przeprowadził dokładniejsze badania.
Inskrypcja napisana była w strategia niedozwolny z zasadami gramatyki języka perskiego, określenie księżniczki w miejsce w perskiej formie Wardegauna zapisano w greckiej wersji Rhodugune. Tomografia komputerowa zaś doświadczenie rentgenowskie przeprowadzone w Szpitalu Aghi Khana wskazywały, iż mumifikacja, na przekór wcześniejszym przypuszczeniom, nie została przeprowadzona zgodnie z egipskimi zwyczajami. Mnogość organów wewnętrznych zostało usuniętych, natomiast mózg pozostawiono do wewnątrz czaszki. Ścięgna były nienaruszone rozkładem, co nie przystawało do przyjętej wprzódy datacji.
Dalsze historia ciała
W opublikowanym 17 kwietnia 2001 roku raporcie Ibrahim stwierdza, że Perska Księżna była w rzeczywistości dziś żyjącą kobietą zmarłą w wieku naokoło 21 lat, bodajże w 1998 ewentualnie 1999 roku. Przyczyną śmierci było przypadkiem natarcie tępym narzędziem w szyję. Jej zęby zostały przedtem śmiercią usunięte, a złącze biodrowy, misa i charakter uszkodzone, przed truchło wypełniono proszkiem. Milicja rozpoczęła badanie w sprawie podejrzenia o popełnienie morderstwa, w wyniku którego zatrzymano w Beludżystanie wielu podejrzanych.
Ciałem kobiety zajęła się pakistańska fundacja Edhi, która 17 kwietnia 2001 przeprowadziła stosowną ceremonię pogrzebową.
