Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh bądź fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach również fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Odmiana stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich nad 2000.

Spis treści

• 1 Konstrukcja
• 2 Etymologia
• 3 Datowanie
• 4 Przeznaczenie
• 5 Przypisy

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (na ogół ok. 20-50cm, aliści bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami i sadzami. Do wewnątrz “podkowy” z reguły znajduje się płytka głębia. Kiedy niekiedy w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne szczątki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

• kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
• paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
• “pojemnika”, wyłożonego drewnem bądź kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się głodne kawałki do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, iż co niemiara z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, aczkolwiek fiadh jest przymiotnikiem od słowa “rogacz” bądź “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że większa część z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje parę teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się również, że nagrzana mowa trawa mogła wychodzić na dobre do kąpieli, prania ubrań bądź w trakcie procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również wychodzić na dobre w charakterze forma sauny. Niewykluczone, iż fulachtaí fia mogły dopełniać wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą jakby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano mieszanina jednorodna do oddzielnych naczyń, dodając zaczyn tudzież zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
5. ↑ Powtórka artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.

Współrzędne: 51°9′49″ N 2°49′31″ W51.1636111 -2.8252778 (Sweet Track)

Sweet Track

Sweet Track – starożytna wybieg przeprawowa przez mokradła Somerset Levels w Anglii, w hrabstwie Somerset. Najstarsza ze znanych, zręcznie poprowadzona wybieg w Europie, zdradzająca prace inżynierskie. Badania dendrochronologiczne budulca drewnianego umożliwiły dokładne prośba wieku kosztowny. Została płeć piękna wykonana w roku 3807 ewentualnie 3806 p.n.e..

Drogę odkryto w czasie wydobywania torfu w roku 1970 i nazwano ją imieniem odkrywcy Raya Sweeta. Rozwiązanie o długości naokoło 2 km prowadziła przez mokradła pośród ówczesną wyspą niedaleko dzisiejszej wsi Westhay a wałem obok Shapwick. Była częścią sieci dróg istniejących wówczas na terenie równiny.

Struktura drogi

Drogę wybudowano w XXXIX wieku p.n.e. w okresie neolitu. Składała się z prosto wbitych słupów wykonanych z popiołu, dębu i lipy, które podpierały listwy dębowe kładzione w poprzek na całej powierzchni. Przekrzywienie podstaw słupów wskazuje, że były pozyskiwane ze ścinanego drewna.

Droga była budowana wybitnie żwawo. Na agregat trasy składało się nad 4000 metrów płaskich elementów drewnianych podpartych 2000 metrami bali i 6000 kołkami. Prace mogły stać się wykonane wiosną roku 3806 p.n.e. przez 10 osób pracujących przez skończony dzień.

Zważywszy na podmokłość terenu, substancja budulcowy musiał być uzyskany w innym miejscu i przetransportowany na miejscowość budowy.

Większość cenny znajduje się w tej chwili w oryginalnym miejscu, dokąd prowadzi się prace konserwacyjne, głównie osuszające rola. Niektóre elementy znajdują się w British Museum.

Miejsce nie jest udostępnione do zwiedzania.

Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 New Scientist: Science: The day the Sweet Track was built (en). .
2. ↑ .
3. ↑ Robin Williams, Romey Williams: The Somerset Levels. Bradford on Avon: Ex Libris Press, 1992. ISBN 0948578386. 
4. ↑ 4,0 4,1 British Museum: Section od the Sweet Track (en). .
5. ↑ Sweet Track (Peat Moors Centre) (en). .
6. ↑ The Sweet Track (en). .
7. ↑ Sytuacja bez wyjścia Hill-Cottingham, Briggs, D., Brunning, R., King, A. & Rix, G: The Somerset Wetlands. Somerset Books, 2006. ISBN 0-86183-432-1. 
8. ↑ Digital digging: Sweet Track, Shapwick Heath. (en). .