Brendan

Bandera
Irlandia

Znak wywoławczy
ENDA (nieoficjalnie)

Data budowy
1976

Data wodowania
24 stycznia 1976

Stocznia
Stocznia jachtowa w Crosshaven, Irlandia

Materiał
Drewniany osnowa spłacony skórą

Typ
jacht żaglowy

Typ ożaglowania
rejowe

Powierzchnia ożaglowania
podstawowe: 61 m²

Liczba żagli
2

Ilość masztów
2

Wysokość maks. masztów (H)
5,80 m

Długość całkowita (L)
11 m

Szerokość (B)
2,5 m

Wyporność
ok. 5 T

Załoga
4-5 (pierwotnie ok. 17)

Brendan – łódź, zbudowana z drewna i skóry, będąca repliką łodzi używanej w średniowieczu na terenach Irlandii. W latach 1976-1977 kilkuosobowa załoga z Timem Severinem na czele przepłynęła na tej łodzi z Irlandii do Ameryki Północnej przez Islandię.

Spis treści

• 1 Geneza
• 2 Budowa
• 3 Podróż
• 4 Prędkość
• 5 Konsekwencje
• 6 Źródła:

//

Geneza

Tim Severin, podróżnik i poszukiwacz tudzież jego mężatka Dorothy, mediewistka, zwrócili uwagę, iż twórczość Navigatio Sancti Brendani Abbatis (Podróż świętego Brendana, biskupa) różni się od typowych hagiografii. Nie opisuje cudów, dokonanych przez świętego, wprawdzie zawiera dokładne dane geograficzne. Severinowie skłonili się ku tezie, głoszonej przez część badaczy, iż Navigatio nie jest wytworem fantazji, ale wręcz opisem rzeczywistej podróży. Porównując relacja i kontekst geograficzne (prądy morskie, przeważające wiatry, wyspy) Tim Severin doszedł do wniosku, iż podróż mogła mieć przewagę z Irlandii przez Islandię do Ameryki Północnej, stawiając tym samym irlandzkich zakonników jak odkrywców Ameryki w VI wieku. Słabym punktem tej teorii było, zawarte wyraźnie w Navigatio fraza, iż podróż odbyto w łodzi pokrytej skórą. Uważano, iż skóra namoczona na długo w wodzie, gnije i traci swoje właściwości mechaniczne.

Aby pokazać, iż podróż tak bardzo jest możliwa, Tim Severin postanowił wykuć łódź podobną do używanej przez św. Brendana i poddać próbie, to znaczy prawdopodobnie kobieta przepłynąć ocean.

Budowa

W latach 70 XX wieku, na zachodnim wybrzeży Irlandii były nadal używane łodzie (curragh) o kadłubie w postaci szkieletu z listew drewnianych, obciągniętego brezentem. Rozmawiając z ludźmi, którzy takie łodzie budowali i używali, i poznając źródła pisane, Severin doszedł do wniosku, iż jest dozwolone w tej technologii spełnić łódź należycie dużą do dalekich rejsów. W czasie konsultacji ze specjalistami od garbarstwa oceniono, iż skóra wołowa, garbowana niedaleko użyciu kory dębu, sprawność znaną nuże w starożytności, być może trwać dłużej niż w wodzie przez dłuższy pora, zwłaszcza po nasączeniu jej lanoliną.

Projekt łodzi wykonał architekt brytyjski, Colin Mudie, ogorzały w projektowaniu nietypowych konstrukcji, małych łodzi i żaglowców.

Wręgi wykonano z listew jesionowych o przekroju 5×1,5 cm, wzdłużniki z listew 6,5×1,5 cm, Podwójną okrężnicę z desek dębowych 15×2,5 cm. Łódź miała dwoje maszty o wysokości 3,65m i 5,80 m. Na każdym z masztów podnoszono żagiel rejowy: Fok o powierzchni podstawowej 18 m2 i ostrze- 43 m2. Powierzchnię żagli wolno było podnieść, doczepiając bonnety. Żagle wykonano z płótna lnianego.

Aby obniżyć znoszenie zastosowano miecze boczne.

Dla zwiększenia komfortu i bezpieczeństwa, wieksza część łodzi nakryto z góry brezentem, tworząc częścowo zamknięte przestrzenie, zabezpieczające załogę i sprzęt zanim wpływami atmosferycznymi.

Łódź zbudowano w stoczni jachtowej w Crosshaven. Wręgi i wzdłużniki połączono za pomocą wiązania paskami skóry, a zespół pokryto 49 skórami, o grubości naokoło 6 mm, szytymi ręcznie. Wykonano powyżej 3 km szwów. Wodowanie odbyło się 24 stycznia 1976.

Podróż

17 maja 1976 Brendan wyruszył, z 5 osobowa załogą, z Brandon Creek hrabstwie Kerry w Irlandii. Zawijając po drodze do północnej Irlandii, na Hebrydy i Wyspy Owcze dotarł 16 lipca do Reykjaviku na Islandii.

Ze względu na złe sytuacja lodowe na dalszej trasie i późną porę, rejs przerwano, hangarując Brendana w Reykjaviku.

W 1977 roku podróż kontynuowało 4 żeglarzy.

Wyruszyli 7 maja z Reykjawiku. Ze względu na zalodzenie nie zawinięto na Grenlandię. Płynąc skrajem lodu Brendan kilkakrotnie przedzierał się przez pak pokryty lodem i growlery. 18 czerwca lód uszkodził poszycie, przebijając je na długości kilkunastu centymetrów, toż załoga zdołała naszyć łatę uszczelniającą. 26 czerwca ekskursja dotarła do wyspy Peckford, w archipelagu Wadhamów Zewnętrznych, naokoło 250 km na północny zachód od St. John’s w Nowej Fundlandii

Prędkość

Łódź była wyposażona w log holowany, nieco skrzętny w sąsiedztwie małych prędkościach. Maksymalne oznaczenie tego logu wynosiło 12 węzłów i było względnie często osiągane niedaleko sztormowych wiatrach. Perfekcyjny proces codzienny wyniósł 115 mil (213 km), co daje średnią prędkość 4,8 w. średni powszedni tok wynosił 40 mil.

Ze względu na małą wolumen załogi, wioseł używano właśnie do zwiększenia manewrowności łodzi w trudnych warunkach (przejścia przez ciasne miejsca, manewrowanie wśród lodu). Po podróży przeprowadzono próby wiosłowania. 10 wioślarzy nadało prędkość dookoła 5 węzłów, wiosłując w tempie regatowym.

Konsekwencje

Podróż Brendana udowodniła, iż istniała techniczna przypadek, że w średniowieczu odbywano dalekie podróże morskie w łodziach skórzanych. Plus wykazano, iż szlak „od wyspy do wyspy” z uwzględnieniem Grenlandii (która w średniowieczu była o wiele z większym natężeniem dostępna) pozwalała na odbycie podróży w etapach nie dłuższych aniżeli dwoje tygodnie, co rozwiązuje powikłanie zapasów. Później absencja chociaż dowodów archeologicznych na to, iż irlandzcy zakonny dotarli i żyli (jakże jest dozwolone uzasadniać z Navigatio) w Ameryce.

Źródła:

Tim Severin Podróż “Brendana”, Czasopismo Morskie, Gdańsk 1983, ISBN 83-215-4403-7

Lokalizacja Anartów (Anartii) na początku I wieku n.e.

Niektóre celtyckie dekoracje znalezione u podnóża Gór Słonnych w miejscowości Trepcza powyżej Sanem przez archeologa Jerzego Ginalskiego

Anartowie łac. Anarti, Anari - szczep celtyckie zamieszkujące wg. Ptolomeusza północno-zachodnią Rumunie (Dację) (zob. Wojny galijskie).

Początki osadnictwa celtyckiego na terenie dorzecza Sanu sięgają IV wieku p.n.e. Celtowie osiedlili się w południowej części dorzecza, powyżej górnym i środkowym Sanem, w okolicach dzisiejszego Sanoka. Na terenie tym do chwili obecnej zlokalizowano 26 stanowiska archeologiczne z materiałami, które wypada przeznaczać kulturze celtyckiej .

Do najlepiej przebadanych należą osady w miejscowościach Pakoszówka, Sanok-Biała Góra zaś Trepcza. Na stanowisku w m. Trepcza w dalszym ciągu w latach 60. ubiegłego wieku znaleziono m.in. złotego statera celtyckiego. Ślady bytności Celtów datowane są na stanowisku Trepcza-Horodyszcze na 250 r. p.n.e. - do II wieku n.e., było to pewno górskie lud Anartfracti (sprzymierzeńcy Anartów), którzy przywędrowali w tym miejscu znad rzeki Cisy. Na dworze ceramiką charakterystyczną na rzecz tej kultury, Celtowie zbudowali tu również osadę obronną. Zdaniem archeologów (Jerzy Ginalski) powodem przesiedlenia się Celtów na te tereny to liczne złoża solankowe występujące w Górach Słonnych, będące cennym surowcem handlowym i gospodarczym.

Prawdopodobnie wczesnośredniowieczna określenie tych ziem określonej w charakterze Galicja wzięła swój start od jakiegoś plemienia celtyckiego.

Bibliografia

• A Dictionary of Ancient Geography
• The Works of Tacitus. by Alfred John Church and William Jackson Brodribb
• Anton von Premerstein. Ein Elogium des M. Vinicius, Cos. 19 v. Chr., Jahreshefte VII, 1904
• Archeologie Barbaru. 2005,

Ponieważ to parol ma formę jedynie zalążkową, pomóż nam je powiększyć, o w jakim stopniu dysponujesz odpowiednimi źródłami.
Prosimy, zapoznaj się przedtem z zasadami i zaleceniami edytowania Wikipedii.

Przypisy

1. ↑ Jerzy Ginalski - archeolog, szef Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, skryba pracy “Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Trepczy, gm. Sanok (grodziska “Lulka” i “Horodna”, nekropolia kurhanowe”, Tajemnicza góra “Horodyszcze” krąg Sanoka, Z Otchłani Wieków 3, R. 56, 2001, s. 41-48, kooperacja z Instytutem Archeologii w Bratysławie
2. ↑ Klaudiusz Ptolemeusz Explicatio geographica. Klaudios Ptolemaios, Geographia I.VI-VIII, I.XX, I.XXIII-XXIV, II.II, II.X, III.V, VI.XVI, VII.V; tłumacz: Karl Müller. Claudius Ptolemy, Geography I.VI-VIII, I.XX, I.XXIII-XXIV, II.ii, II.X,III.V, VI.XVI, VII.V Edward Luther Stevenson (1932)
3. ↑ Marek Olędzki. La Tine culture in the Upper Tisza Basin = La Culture de la Tene dans le Bassin de la Haute Tisza. Ethnographisch-archaologische Zeitschrift ISSN 0012-747
4. ↑ Jerzy Ginalski. Ostrogi kabłąkowe kultury przeworskiej. Posegregowanie typologiczna, Inspekcja Archeologiczny 38, 1991
5. ↑ Caesar writes in Book VI 25,1: “The Hercynian Forest begins in the area of the Helveti, Nemeti and Rauraci and stretches along the Danube to the areas of the Daci and Anarti”
6. ↑ część pracy Marek Olędzki. La Tine culture in the Upper Tisza Basin =La Culture de la Tene dans le Bassin de la Haute Tisza. Ethnographisch-archaologische Zeitschrift. ISSN 0012-7477

   Cytat:

   It is possible to separate the group of La Tine culture (Celtic settlement) in the Upper Tisza Basin. For the time being there are około 160 sites noted. They can be divided into several distinct categories which include the following: settlements, production areas, sepulchral sites, i. e. burial grounds and single graves as well as various hoards (deposits of coins and tools). Moreover, there are three oppida: Zemplin, Bükkszentlászló and Galish-Lovačka. The chronology of the whole group lies between LT B1-LT D1/D2. Especially interesting is the szkopuł of correspondence between this group and the group of sites in southeast Poland. Material connections are also documented in ancient sources. They allow to identify the group from Upper Tisza as the Anarti tribe and the group from southeast Poland as the Anartophracti, which is a part of the former.

   ,

   Cytat:

   Latenekultur im Oberen Theißbeckenmit 7 Abbildungen und 3 Karten Es ist möglich, eine Gruppe der Latenekultur (keltische Besiedlung im Oberen Theißbecken abzusondern. Bisher wurden ca. 160 Fundstellen registriert. Sie sind in unterschiedliche

   tzn.:

   Cytat:

   Możliwe jest wydzielenie grup kultur lateńskich (celtyckie osadnictwo) w górnym dorzeczu rzeki Cisy. W tej chwili odkryto naokoło 160 stanowisk, które mogą być zakwalifikowane do kilku odmiennych kategorii, które łączy jakkolwiek skojarzony celtycki cykl kulturowy, a to jest: osady, proliferacja typowych wyrobów, obyczaj sepulkralny tj. pochówki ziemne i pojedyncze groby jakże i rozmaite dary grobowe (depozyty monet i przybory). Na obszarze tym znajdują się również są trzy oppida celtyckie: stanowiska Zemplin, Bükkszentlászló i Galish-Lovačka. Datowanie tego kompleksu kulturowego przypada na fazę LT B1 do LT D1/D2 (wg. chronologii Reineckego). Przede wszystkim interesująca jest kwestią zgodności pośród tymi grupami a stanowiskami w południowo-wschodniej Polsce. Materialna powiązanie zjawisk na tym obszarze odnotowana jest również w źródłach antycznych. To one pozwalają identyfikować grupę Celtów z dorzecza górnej Cisy alias Anartów a grupę z południowo-wschodni Nasz Anartophracti, będąca częścią wspomnianej grupy.

7. ↑ Anartes, Caesar, Anarti, Ptolomy; a people of Dacia, situate on the Tibissus.
8. ↑ “Below the Venedae are the Gythones, then the Finni, then the Sulones; below whom are the Phrungundiones; then the Avarini near the source of the Vistula river; below these are the Ombrones, then the Anartophracti, then the Burgiones, then the Arsietae, then the Saboci, then the Piengitae and the Biessi near the Carpathian mountains. Among those we have named to the east: below the Venedae are the Galindae, the Sudini, and the Stavani, extending as far as the Alauni; below these are the Igylliones, then the Coestoboci and the Transmontani extending as far as the Peuca mountains.”
9. ↑ M.VINU]CIUUGUSTI [ET P. R. REDEGIT
10. ↑ “Prvýkrát sa o Kotínoch dozvedáme z Tuskulského elógia (obr. 2:2), ktoré sa spája s vojnovou výpravou Marca Vinicia okolo roku 10 pred Kr. Marcus Vinicius ako prvý viedol rímsku vojenskú výpravu za Dunaj. Počas výpravy sa určite stretol s Bastarnami, Anartami, Kotínmi a pravdepodobne aj s Dákmi a Osmi (ILS XIV 2757; Premerstein 1904; Pelikán 1960, 23, 34–35).”, “Obr. 2. 1. Stĺp Reputacja Aurélia v Ríme. Scéna XVI – tzv. „zázračný dážď“ (Petersen – Domaszewski – Calderini 1896); 2.Tuskulské elógium (Premerstein 1904).”